Son yıllarda IBAN üzerinden yapılan dolandırıcılık vakaları ciddi şekilde arttı. Özellikle ikinci el satışlar, sosyal medya ilanları, sahte kiralama ve “yanlışlıkla para gönderdim” senaryoları birçok kişiyi mağdur ediyor.
Peki IBAN’a gönderilen para dolandırıcılık sonucu gittiyse geri almak mümkün mü?
Kısa cevap: Bazen evet, çoğu zaman zor ama imkânsız değil.
Bu yazıda, hukuki gerçekler, bankaların fiili uygulamaları ve kanıtlı süreçler ile durumu netleştiriyoruz.
IBAN ile Gönderilen Para Hukuken Ne Sayılır?
IBAN’a gönderilen para, hukuken havale/EFT işlemi olarak kabul edilir.
Bu şu anlama gelir:
- İşlem kişinin kendi iradesiyle yapılmıştır
- Banka, işlemi teknik olarak doğruysa otomatik iptal edemez
- Ancak dolandırıcılık varsa durum ceza hukuku kapsamına girer
Türk Ceza Kanunu’na göre bu tür olaylar “nitelikli dolandırıcılık” kapsamına girebilir.
Banka Parayı Otomatik Olarak Geri Alabilir mi?
Hayır.
Bu en çok yanlış bilinen konudur.
Bankalar:
- Gönderilen parayı tek taraflı geri çekemez
- Alıcı hesabı mahkeme veya savcılık talimatı olmadan bloke edemez
- Ancak çok erken müdahale edilirse geçici önlem alınabilir
Bu nedenle zaman hayati önemdedir.
Parayı Geri Almak Ne Zaman Mümkün Olur?
Paranın geri alınabilmesi genellikle şu şartlara bağlıdır:
1️⃣ Para Hâlâ Hesapta Duruyorsa
- Savcılık veya banka hızlı hareket ederse
- Hesaba geçici bloke konulabilir
- Bu durumda iade ihtimali yüksektir
2️⃣ Alıcı Hesabı “Paravan Hesap” İse
- Dolandırıcılık şüphesi kuvvetliyse
- Hesap sahibi başka mağduriyetlerde de geçiyorsa
- Bankalar ve savcılık daha hızlı aksiyon alır
3️⃣ Gönderim Açıkça Dolandırıcılık Amaçlıysa
- Sahte ilan
- Sahte kimlik
- WhatsApp / sosyal medya yazışmaları
- Dekont + mesaj kayıtları mevcutsa
Para Gittiyse ve Çekildiyse Ne Olur?
Bu noktada gerçekçi olmak gerekir.
- Para çekilmişse geri alma ihtimali ciddi şekilde düşer
- Ancak tamamen imkânsız değildir
- Süreç artık ceza davası üzerinden ilerler
Mahkeme sonucunda:
- Fail tespit edilirse
- Tazminat + iade kararı verilebilir
- Ancak süreç aylar hatta yıllar sürebilir
IBAN Dolandırıcılığında İlk Yapman Gerekenler (ÇOK ÖNEMLİ)
- Derhal bankanı ara
- “Dolandırıcılık nedeniyle yanlış transfer” bildir
- Hesap bloke talebi oluştur
- Savcılığa suç duyurusunda bulun
- Dekont, mesajlar, ilan linkleri gibi tüm delilleri sakla
- Banka ile savcılık dilekçelerini yazılı ilerlet
İlk 1–2 saat kritik öneme sahiptir.
“Yanlışlıkla Para Gönderdim” Senaryosu ile Dolandırıcılık Aynı mı?
Hukuken farklıdır.
- Yanlışlıkla gönderilen para:
→ Sebepsiz zenginleşme kapsamına girer - Dolandırıcılık:
→ Ceza hukuku kapsamına girer
Yanlış gönderimde:
- Alıcı parayı iade etmezse
- Hukuki yolla geri istenebilir
- Banka yine tek başına çekemez
IBAN ile Dolandırıcılıkta Bankanın Sorumluluğu Var mı?
Genellikle yoktur.
Bankalar:
- Sadece teknik işlemden sorumludur
- Karşı tarafın niyetinden sorumlu tutulmaz
- Ancak şüpheli işlemleri bildirme yükümlülüğü vardır
Eğer banka açık ihmal gösterirse (çok istisnai):
- Ayrı bir hukuki sorumluluk doğabilir
En Sık Yapılan Hatalar
- “Bir şey olmaz” diyerek beklemek
- Sadece karşı tarafa mesaj atmak
- Bankaya geç başvurmak
- Savcılığa suç duyurusu yapmamak
- Elden delil toplamamak
Bu hatalar geri alma ihtimalini neredeyse sıfırlar.
Bir yanıt yazın